   |
|
|
XML
Muhasebeciler tarafindan finansal tablolarda kullanilan bir internet teknolojisi, bankaciliga uyarlaniyor. (John M. Covaleski) Mali tablo bilgilerinin nasil raporlandigi ve toplandigi konusunda bir devrim gerçeklestirmesi beklenen yeni bir program yazilimi, ticari borç alan müsterilerine iliskin gerekli bilgilerin toplanmasi sürecinde gelisme saglarken ayni zamanda bankalarin maliyetlerini de azaltabilir. Firmalarin mali tablolar hazirlamasina ve kendilerine ait bilgilere online olarak saklamalarina ve bu bilgilere çok kolay ulasmalarina imkan veren bir sekilde kodlamalarina yarayan XBRL kullanimini savunan kisiler böyle söylüyorlar… XBRL, Internet endüstrisi kapsaminda verileri tanimlayan ve mali tablolar gibi yapilandirilmis dokumanlarda özel kalemlere bireysel "etiketler" koyabilen bir yazilim dili olan XML'in, bir türevidir. Herbir kalem bireysel olarak etiketlendigi için, rapor hazirlayanlar mali tablolardaki kalemlerin yerini, finansman saglayanlar, düzenleyiciler, yatirimcilar, analistler ve otomatik olarak diledigi kaleme ulasmak isteyen üçüncü sahislar gibi farkli kisilerin ihtiyaçlarini karsilamak için kolaylikla degistirebilirler. Bir mali tablo, XBRL ile , düzenleyiciler, yatirimcilar, analistler ve finansörler gibi tabloyu hazirlayan kurulusun baslica ilgilileri tarafindan talep edilen farkli versiyonlara otomatik olarak dönüstürebilir. Ve bir kez XBRL dokümanlari internette yayimlandiktan sonra, ilgili birimler otomatik olarak buradan hangi grupta olursa olsun herbir kisisel bilgiye görsel olarak erisebilirler. Örnegin, XBRL ortaminda Web'de gezinenler otomatik olarak, günlük satislarin veya alacaklarin hasilattaki büyüme ile mukayeseli analizi gibi özellikle hasilata iliskin bir bilgiye erisebilirler. En azindan teorik olarak XBRL, ayni sektörde faaliyet gösteren bütün firmalarin belirli bir yilda kaydedilen amortisman giderleri gibi detayli bilgilerin elde edilmesine de olanak saglayacaktir. Su anda mevcut olan XBRL'nin -isletmelerin muhasebecileri tarafindan ticari-endüstriyel olarak siniflandirimis ilk ve tek versiyonu firmalara uyarlanabilir-, XBRL Komitesine göre bu tür firmalardan veri toplamak için bankalar tarafindan kullanilabilir. Ticari ve endüstriyel firmalar, XBRL kökenli mali tablolari internette yayimladiklarinda, kredi vermis olan bankalar veya uygulama asamasinda olanlarbu raporlara on-line olarak ulasma imkanina sahip olacaklardir. Komite ve diger XBRL yetkilileri, bankalarin kredi verme ve kredi risk islemleri ile ilgili olarak gereken her türlü bilgiyi otomatik olarak çekebileceklerini savunuyorlar. Komite sürdürmekte oldugu çalismalarinin, XBRL'nin bütün is siniflandirmalarina iliskin versiyonlarinin gelistirilmesinde ön ayak olacagini beklemektedir. Bankacilik sektörü için mali analiz programlari gelistiren Moody's Risk yönetimi biriminde kidemli danisman, Brad Saegesser, " Bu bankalar için kritik önem tasima potansiyeline sahiptir", dedi. New York kökenli Moody's XBRL gelistirme çalismalarina katiliyor ancak henüz XBRL komitesine üye degil. Saegesser, "finansal veri toplamak ve bilgisayara yüklemek oldukça zaman alan bir çalisma ve XBRL ( ticaret-endüstri sektörlerinde ) bankalarin ihtiyaçlarinin yüzde 80'ini karsilayabilir" diyor. Bankalarin finansal bilgi toplama ihtiyaçlari büyük farkliliklar gösteriyor ancak Saegesser, verinin toplanmasi ve girisinin yapilmasinin müsteri basina yaklasik 30 ile 45 dakika sürdügünü ve pek çok müsterinin bu isleme her dört ayda bir gereksinim duyacagini tahmin etmektedir. Borsa bünyesinde mevcut olan Edger veri tabani kapsamindaki kamu kuruluslarinin disinda pek çok ticari borcu olan kurulus mali tablolarini elektronik ortamda yayimlamamaktadir. Bu durumda bankalar firmanin verilerini kagit ortaminda manuel olarak bilgisayara girmek zorunda kalmaktadirlar. XBRL, bir raporun otomatik olarak farkli raporlama ihtiyaçlarini giderecek sekilde degistirilebilecegi manasini tasidigindan, XBRL ‘nin taraftari küçük isletmelerin mali tablolarini elektronik ortamda üretmeye yönelik bir harekete itmeyi amaçlamaktadirlar. Ayni zamanda, tabiki ticari bankalarin veri toplama gereksinimleri önemini koruyor. Moody's, bankalarin bir ticari kredi müsterisini degerlendirirken, mali tablolardan 200'ün üzerinde bireysel kaleme ulasmak durumunda oldugunu tahmin ediyor. Ve Amerika'da, ticari banka defterlerinde bulunan ticari kredi müsterilerinin sayisi 150.000'nin üzerindedir. Örnegin, Charlotte, NC'nadaki bank of Amerika'nin 100.000'nin üzerinde küçük ve orta ölçekli ticari kredi müsterisi ve ulusal sinirlar içinde bu müsterilerden gerekli bilgileri toplayarak bilgisayara girmekle görevli 100 civarinda çalisani vardir. Bank of Amerika'da ticari risk yönetimi biriminde kidemli baskan yardimcisi David Vickers-Kock, "Açikça görülüyor ki XBRL bize maaliyetlerden tasarruf saglayacaktir", dedi. "Veri bizim için çok degerli, ancak verinin toplanmasi ve kullanilmasi çok maliyetli." Analistler açisindan da benzer görüsler var; Lincoln, MA'de Gomez Advisors'da bankacilik ve ödeme hizmetlerinde kidemli analist Paul Jamieson, " önemli olan isleri daha iyi, hizli ve ucuz yapmaktir." Dedi. "Sunu söylemek istiyorum ki, XBRL basarili olma konusunda tam isabet kaydetti." Bunun disinda, XLBR ile verinin online olarak mevcut bulunan dokumanlardan hazir olarak alinabilmesinin mümkün olmasi ve verinin fiziksel olarak bilgisayara girisinin yapilmasina gerek kalmamasi ayni zamanda maliyetli, bankalar için utandirici ve müsteriler için de uygunsuz olan giris hatalarinin ortadan kaldirilmasini saglamaktadir. Amerikan Enstitüsü yeminli muhasebecileri tarafindan olusturulan sirketler konsorsiyumu 1998 yilinda, World Wide Web Konsorsiyumu- Cambridge, MA kökenli is dünyasindaki liderlerden tarafindan Internetin gelistirilmesini tesvik etmek ve buna iliskin protokoller hazirlamak amaciyla olusturulmustur- tarafindan XML'in ilk olarak özelliklerinin belirlenmesinden bir kaç ay sonra XML'in finansal raporlama versiyonunu gelistirmeye basladilar. O zamandan beri, konsorsiyumdaki üye sayisi, bes büyük muhasebe firmasi, aralarinda Microsoft, SAP, Oracle ve People Soft'un da bulundugu pek çok teknoloji firmasi ve Reuters, Dow Jones gibi mali kurumlarla beraber 50'nin üzerine çikmistir. Konsorsiyum da, kendi program dilini olusturmak için 1 milyon ABD Dolarindan fazla harcamistir. XBRL Komitesi, XBRL yazilimini bütün finansal raporlamalar için en üstün raporlama dili olarak gelistirmeyi umuyor. Bütün teknoloji endüstrisi üyeleri XBRL'yi ürünlerine uyarlamaya karar verirken, teknik olmayan firmalarin hepsinin de mali tablolarini yayimlamak ve gelistirmek için bu yazilimi kullanmalari beklenmektedir. Ihtiyaçlarina göre üyeler, gruba katilmak için 30,000 ABD Dolari ile 50,000 ABD Dolari arasinda bir ücret ödemektedirler. XML, Internet'teki standart yazilimin daha genisletilmis ve aritilmis bir halidir, HTML'de (Hypertext Markup Language) dokümanin bütünü bir resim olarak online-yayimlanir. HTML'de bir rapor içindeki verinin aranmasi veya bazi degisiklikler yapilmasi için, raporun internette yayimlandigi sekliyle öncelikle arama ve manpülasyon yapmaya elverisli bir programa veya yazilima transfer edilerek saklanmasi gerekmektedir. XML'de arama ve degisiklik yapma sadece basit bir fare tik'lamasi ile yapilabilir. Dahasi XML'de Web'de sörf yapanlar ayni sektörde faaliyet gösteren firmalara ait ayni yapidaki veriyi, normal olarak HTML ve hatta Internetteki en güçlü arama makinalari ile saatler ve belki de günlerce sürebilecek bir is olmasina karsin çok daha kisa sürede otomatik olarak alabilirler. Uzun zamandir kendi faaliyet alanlari ile ilgili olarak XML gelistiren düzinelerce firmanin yaninda zaman içerisinde, AICPA'de, XML konusuna girdi. Son raporda, XML'i destekleyen bir Web sitesi olan www.xml.com a göre pek çogu tek bir endüstriye ait olmak üzere 246 adet XML uygulamasi gelistirildi. XBRL mali tablolara ve diger is raporlarina uygulanabilir oldugundan, bu bir yatay uygulamadir. Ilk XBRL versiyonu sadece Ticaret- Endüstri sektörlerine uyarlanabilir olmasina karsin, XBRL Komitesi, programlama ve yazilim firmalari, sigorta sirketleri ve otomotiv sektörü gibi, diger baslica büyük sektörler için özel kodlamalara veya "tasnif"'e sahip bireysel versiyonlar üzerinde çalismaktadir. XBRL Komitesine göre, Temmuz ayinda piyasaya çikan ticaret-Endüstri versiyonu, bankalarin bilgi toplama ihtiyaçlarini karsilayabilecek kapasiteye sahip. Eger ticaret- endüstri firmalari mali raporlarini XML yazilimi ile yayimlarlarsa, bankalar da söz konusu raporlara XML ile ulasabilirler. Komite, bankalar için bu yeni sürecin hiçbir yeni yatirima mal olmayacagi gibi ayni zamanda, endüstrinin milyonlarca dolar ve binlerce is gücünden, çalisma saatinden tasarruf saglanacagini savunuyor. Komite, ticaret ve endüstri alanindaki müsterilerinin de bu teknolojiyi kucaklamalarinda bankalarin liderlik edecegine inandigindan, bankalarin bunu satin almasi için sabirsizlaniyor. XBRL Komitesi baskani ve ayni zamanda PricewaterhouseCooper'sin otragi ve global denetinde yetkili vekil olan Mike Willis, "Bankalar buna talep yaratmakta çok önemli olabilirler", dedi. " Bankacilar finansal bilginin esas kullanicilari oldugundan, XBRL'yi ne kadar çok anlar ve kullanirlarsa, pazarda için o kadar çok talep dogacaktir- yani kendi müsterilerinden.. Ne var ki, bankacilik sektörü satin alma konusunda yavas. XBRL Komitesinin ikisi de New York'dan olmak üzere Morgan Stanley Dean Witter, ve J.P. Morgan & Co., gibi pek çok yatirim bankasi üyesi varken, ticari bankacilik sektörüne ait üyesi bulunmamaktadir. Bank of Amerika ile kayit saklamayi uygun bulan tek Güney Amerika ticaret bankasi ve American Bankers Association'dan bir sözcü, organizasyonun XBRL ‘yi duydugunu ancak bu konuda görüs bildirecek kadar yeterli bilgiye sahip olmadiklarini söyledi. Vickers-Koch, "Diger bankalar bizimki kadar merkezilesmis veri tabanina sahip olmadiklarindan Bank of Amerika kadar bu konuya uzak olmayacaklardir", dedi Adds Gomez Advisors' dan Jamieson, "Bankalarin hala bu asamaya getirilmeye ihtiyaci var. Bankalar, hissedilir derecede XBRL çalisma grubundan uzaklar. Sektör bir kez bunun bilincine vardiginda, bankalar inanilmaz derecede sinirda yer aldiklarindan bunun pazarlamasi oldukça kolay olacaktir. "Bunun ihtiyaçlarini en iyi karsilayan- maliyetleri azaltan- bir is modeli oldugunu göstermeye ihtiyaç vardir. Iyi performans gösteren yerel bankalarin bunu kullanmaya baslamasi da yararli olacaktir." XBRL komitesi bankalara ulasmaya çalisiyor. Willis rapor edebilecekleri kesin bir sonuç olmadigini ancak ticari bankalarin giderek XBRL isinde daha çok görüldügünü belirtiyor. Finansal veri toplama hizmetleri ve ilgili program yazilimlari saglayan Stuttgart kökenli bir firma olanPPA'nin yöneticisi olan Heimo Saubach'a göre XBRL grubu, 2000 adet ticari bankasi olan Almanya gibi bir ülkeden ciddi bir yardim görmüstür., merkez bankasi olarak ulusal para politikasini yönlendirmekle sorumlu olan Deutsche Bundesbank, XBRL Komitesine katildi, ve ülke kendi XBRL gelistirme grubunu kendisi olusturuyor. Almanya'nin XBRL gelistirme grubu ile isbirliginden sorumlu Saubach, " Bu günlerde pek çok Alman bankasi veri elde etme maliyetleri ile yakindan ilgileniyor", dedi. "XBRL buna çözüm olabilir ", dedi. XBRL dogdugunda neden Almanya Amerika'daki bütün ticari bankalarin basinda geliyordu ? Saubach, Alman kanun koyucularinin kredi borcu 250,000 ABD Dolarˆinin üzerinde olan müsterilerin bankalar tarafindan verilerinin dönemsel olarak incelenmesi zorunlulugunu getirdigini vurgulayarak, veri toplama isinin kendi ülkesinde çok daha zahmetli bir is oldugunu söyledi. Saubach, bir finansal rapordan veri elde etmenin yaklasik 150-250 ABD Dolari civarinda olduguna ve Almanyada daha küçük kuruluslarin 30,000'den fazla ticari kredi kullanan müsterilerinin bulunduguna deginirken, ‘Biz su anda gerçek maliyet azaltma potansiyelinden bahsediyoruz', dedi. Halen bankacilik sektörünün ilgisi yetersiz kalirken , Amerikan teknolojisinin XBRL'ye olan ilgisi yüksek - ürün veya servislerine XBRL'yi entegre etmek teknoloji firmalarinin kendi insiyatifinde oldugundan teknolojinin hedeflerinde ciddi bir patlama - görünüyor. Vickers Koch, "Ben bu konuda oldukça iyimserim, çünkü halen muhasebe programlari saticilari arasinda büyük bir rekabet görüyorum.", dedi. "Müsterilerini kendileri ile beraber sürükleyecek ve ilk hareketi yapamasi gereken - bu daha çok çamasir makinasi üretmeye baslamadan önce insanlarin makinalari çalistiracak bozuk paralari oldugunu garantilemek gibi bir sey - kisi onlardir." Bu tür is yazilimlari gelistiren sektör özellikle orta ölçekli firmalar tarafindan ( yillik hasilati 500 milyon ABD Dolari'ndan az olanlar ) kullanilan muhasebe uygulamalari gelistiren saticilar XBRL'yi büyük bir ilgi ve istekle kucakladilar. Genellikle orta ölçekli pazarda uygulama gelistirmede öncü olarak kabul edilen ND- kökenli Great Plains'de Fargo, 1998'de AiCPA'nin XBRL üzerindeki orijinal çalismasinda temel bir görev almistir. O zamandan beri, 12 adet daha aralarinda Epicor, Navision, Sage ve Computer Associates'in orta ölçekli pazar ortagi olan Accpac international'in da yer aldigi, küçük ve orta ölçekli isletmeler için muhasebe ve rapor yazilimlari programlari gelistiren firmalar da komiteye katilmistir. Diger üyeler, finansal yayinlar yapan Reuters ve Dow-Jones Co'na ek olarak sirket kaynaklari planlamacilari PeopleSoft, SAP ve AP ile Lawson ‘u içermektedir. Farkli program tipleri için' orjinal XBRL yazilimi ve ilgili versiyonlari standart bir hale getirilecektir. Bu demektir ki, hangi yazilim kullanilarak yaratilmis olursa olsun XBRL'de yayimlanmis herhengi bir program, XBRL grubuna göre baglanmis bir tarayiciya bagli olan herhangi bir yazilim tarafindan okunabilir sekilde yüklenebilir. Bu da Word'de olusturulmus bir finansal tablonun direkt olarak bir spreadsheet programinda açilabilmesi demektir. Halen, durum yeterince açik degil . Henüz hiç bir ticari-endüstriyel kurulus, islemleri için XBRL'yi kullanmiyor ve komitenin sadece bir teknoloji endüstri üyesi, Navision U.S. of Atlanta, XBRL özelligine sahip bir pazar yazilimi gelistirmistir. Bagimsiz denetleme standartlari üzerine Borsa ile oldukça büyük anlasmazliga düsen muhasebe sektörü, XBRL gelistirilmesi çalismalarina hiç bir federal devlet birimini konuya dahil etmemistir. Borsa veri tabanindan bilgi çeken bir servis olan Edgar Online, XBRL grubunun asli üyesi olmasina karsin Borsa'nin bu konuyla hiç bir ilgisi yoktur. Willis, Borsanin bu konu ile ilgisinin yaptirici olamayacagini, çünkü XBRL'nin kabulünün pazar kaynakli olabilecegini, belli bir düzenlemeye veya kurala bagli olamayacagini söyledi. Willis, "e-isin güzelligi burada, pek ok sey is birligi ile yapiliyor", dedi. "Bu bir takim kurallar gerektirdigi için degil, yapilmasi gereken dogru sey bu oldugu için kabul görecektir." XBRL ile ilgili gelismelerin ayrintilari için www.xbrl.org. adresini ziyaret edin. Özellikle banka teknolojisi ve kredi riski yöneticileri, bu sitenin "Demos" bölümünde yer alan " Iki Sirketin Karsilastirilmasi" baslikli bölümü ile ilgilenebilirler. John Covaleski, bir baska Thomson Yayini olan Accounting Today'in kidemli haber editörüdür.
|
