BİR
ARAŞTIRMA
DoCoMo,
3G'yi erteliyor mu?
Japon mobil devi NTT
DoCoMo, 3. nesil cep telefonu servisinin tüm Japonya'yı 3 yıldan önce
kapsamayacağını açıkladı.
DoCoMo yöneticilerinden Keichi Enoki Singapur'da yaptığı açıklamada mevcut
mobil şebekesi üzerinden i-mode servisini vermeye devam edeceklerini kaydetti.
23 milyon abonesi bulunan i-mode servisi, cep
telefonlarında oyun, resim indirme ve e-posta gibi özellikler sunuyor.
3G servisi tüm ülkeyi kapsamadan müşterilerin bu yeni hizmeti tercih etmek
istemeyeceğine dikkat çeken Enoki, "Tüm ülkeyi kapsayana kadar 3G'ye
kademeli olarak geçeceğiz" dedi. Enoki, 3G servislerin mobil telefon
kültürünün yaygın olduğu ülkelerde büyük bir potansiyele sahip olduğunu
da vurguladı. 3G servisleri cep telefonlarında yüksek hızlı internet bağlantısı,
kaliteli görüntü ve müzik özellikleri vaad ediyor.
I-mode
servisi ile kısa sürede büyük başarı yakalayan ve '2.5 G'yi Avrupalı
operatörlerden önce gerçekleştiren NTT DoCoMo, 3G servislerine bu ay başlayacağını
açıklamış, ancak teknik aksaklıklar yüzende açılışı Ekim ayına
ertelemek zorunda kalmıştı. Firma ilk olarak iki büyük şehirde hizmet
vermeyi planlıyor.
Telekom
firmaları 3G lisanları için büyük meblağları gözden çıkarırken,
uzmanlar denenmemiş bir pazar için bu tür bir girişimin kumar oynamak anlamına
geldiğini söylüyor. Asya'nın yanı sıra Avrupa'da da operatörler 3G'ye geçişi
geciktiriyor.
3G sistemi detaylı olarak
çoğumuz tarafından bilinmemektedir. Kulaktan dolma bazı magazin bilgilerle
bu konuda fikir yürütmek doğru bir yol olmasa gerek. Herşeyden önce özellikle
Avrupa'da 3G ile ilgili çalışmalar (standartlar, lisans satışları, altyapı
hazırlıkları) büyük bir hızla devam etmektedirler. Avrupa Komisyonu'nun (EC)
aldığı kararlara göre 3G, 3G-2002 ve 3G-2005 olmak üzere iki fazda gelişecektir.
3G-2002'de terminaller multi-mode olacaklar (GSM/UMTS) ve kullanıcı hızı
144-384 Kbit/sec olacaktır. 3G-2005'te terminaller tek tip (UMTS) ve kullanıcı
hızı 144 Kbit/s-2Mbit/sec arasında değişken olabilecektir.
3G'nin diğer ülkelerde
ertelendiği, Türkiye'deki GSM operatörlerinin ortaya attığı söyleniyor.
Çünkü, onlar çok iyi bilmektedirler ki, 3G geldiğinde onların işi zorlaşacaktır.
Bu olay tıpkı siyah beyaz televizyonunun yerini renkli televizyona bırakması
olayına benzemektedir. 3G tam yaygınlaşınca GSM terminalleri çöpe
gidecektir, tıpkı GSM çıktığında birinci nesil olarak bildiğimiz analog
sistemlerin tamamen çöpe atılması gibi. Bu durumlarda tek zararlı çıkan
kesim kullanıcılardır.
3G'nin sunacağı yeni
hizmetler sadece görüntü hizmetleri değildir. Bugün üzerinde en ağırlıklı
durulan ve önem verilen 3G hizmeti Mobile IP (MIP) dir. Herhalde 2Mbit/sec bir
MIP'yi SMS ile mukayese etmek mantıklı olmasa gerek. Hatta, gerek IETF gerekse
ETSI ve ITU gezginliğe (Mobility) daha yatkın olduğu için IPv6'yi 3G
sistemlerde uygulanmasında ortak karara varmışlardır.
Gerek bizler gerekse GSM
operatorleri ve hizmet sağlayıcıları istese de istemese de 3G çok yakında
hızlı bir şekilde yaygınlaşacaktır. İsteğimiz, yeni teknolojiler
dururken her zaman yaptığımız gibi halkımızı eski teknolojilerle daha
fazla oyalanmaması ve zarar görmemesidir.
3G'nin
tüm dünyada ertelenmesinin sebebi teknolojik değildir. Teknoloji biraz
eksiklerle de olsa 3G altyapısı üzerinde bir çok hizmeti verebilecek düzeydedir.
Sorun insanların bu hizmetlere ihtiyaç duymamalarıdır. En azından TelCo'ların
yüklü 3G lisans masraflarını karşılayacak kadar ihtiyaçları olmadığını
düşünmektedirler. GSM aboneleri daha yeni SMS kullanmaya alışmışken,
Nortel'in yaptığı cep telefonundan verdiğiniz Obua konserini Japonya'daki
arkadaşına dinletme gibi reklamlar tamamen alakasız kalmaktadır.
3G'nin yaygınlaşması her ne kadar doğal gözükse de
hala bir takım engeller var. Bir haberleşme şebekesinin yaygınlaşıp cağ/nesil
atlaması için en az iki (availability-elverişlilik, reliability-güvenilirlik),
tercihen üç (ve suitability-uygunluk) koşulu sağlamaları lazım.
Wireline endüstrisinin elverişliliği ve güvenilirliği son 15 senede
tamamlanırken uygunluğu (mesela Telekom taşıyıcılarının aralarındaki
sorunlar esnasında birbirine tepki süreleri, mesela Service Level
Agreemant'lar) en fazla son 6 senenin sonucu olgunluğa ulaşmıştır (özellikle
Amerika'nın 1996 Telecom Act'inden sonra). Yani wireline'in toplam olgunluk süreci,
eğer Bell'in MCI tarafından mahkemeye verilmesinden (1969) başlarsak 30
seneyi geçmiştir.
Tartışmaya açık konu ise wireless'in olgunluk süreci. Eğer GSM'in rectify
(düzeltmek) edilmesinden sayarsak (1989) geçen 10 yılı aşkın sürede daha
wireless availability (elverislilik) sürecini bile bitirememiştir. Yani daha
şirketler şebekenin elverişliliğini bile garanti edememekte, bundan dolayi
ise başlıca reliability (güvenirililik) ölçeği olan Quality of Service (QoS)
ölçümleri bile henüz wireless (kablosuz) için tam olarak tanımlanamamıştır.
Her sene toplanan QSDG forumuna bakılırsa; herkes wireline hakkında atıp
tutarken daha kimse wireless kalitesi hakkında emin olarak konuşamamaktadır;
ister analog, ister CDMA/TDMA, ya da GSM/PCS olsun. Ve daha 2G'deyiz, 2.5G'yi
bile değil.
Durum böyle iken standart kuruluşlarının ve hükümetlerin ortaya attığı
3G lisans hype'larinin (aşırı yüksek) en büyük sebebi, ortalığı kızıştırıp
pazarı canlandırmak ve süreci hızlandırmak nitelikli olabilir. Şu sıralarda
wireless taşıyıcıları sadece 3G lisansı için harcadıkları paraları
sorgulamakta ve bu 'yakın' geleceğin aslında o kadar da yakın olup olmadığı
tartışmaktadırlar. Özellikle şu anda dünya telekom sektörü inanılmaz
bir büyük bir değişim yaşadığı için zaten boğazına kadar 'yüksek
teknoloji' borcuna batıp iflas koruması altına girmeyi planlayan firmalar
gittikçe artmaktadır.
Kısaca, daha elverişliliğini bile ispatlayamamış, yaratılan hype'ların
sonucu olarak ilerlemeye çalışan bir teknoloji ortamında Türk taşıyıcılarını
bu ortama girmedikleri için eleştirmek yeterli gerçeklere dayanmıyor. Şebeke
hat vermiyorsa 9.6 kilobit ve 2 Mbit hiz, UMTS veya 3G, audio veya visual, vb.
arasında son kullanıcı için hiç bir fark yoktur.
Bu iddiayı özellikle Amerika'da denerseniz FCC'nin bütün şimşeklerini üzerinize
çekmis olursunuz. Her ne kadar Amerika wireless standartlarında ikilik çıkarıyor
ise de en azından teknolojinin hangi seviyede olduğunun farkında ve lüzumsuz
harcamalardan ekonomisini korumaya çalışmaktadır.
| 
