Ana Sayfa

Eski Sayılar

Sektörden

Kısa-Çeşit

Etkinlikler

Bankalarımız

E-Posta

Reklam Tarifesi

Okuyucu Profili

Abonelik

Künye

BİLİŞİM SİSTEMLERİNİN BANKACILIK SEKTÖRÜ

Yirminci asrın sonuna geldiğimiz şu günlerde değişim, akla gelebilecek tüm konuları etkisi altına alarak çalışma ve ilgilerin bu noktada odaklanmasına sebep olmuştur. Herhangi bir insandan işletme bünyesine kadar her şey bu değişim karşısında kayıtsız kalamamış ve hatta bazı unsurlar değişimin ta kendisi olmaya başlamışlardır. Değişim unsurlarından biri olarak kabul edilen teknolojide, önemli gelişmelerin olması yeni yeni kavramların işletme literatürüne girmesine sebep olmuştur. Bu kavramlardan bir tanesi de Bilişim Sistemleridir. Bilişim Sistemi sayesinde işletmeler işlerini daha verimli hale getirmenin yanında değişime daha çabuk adapte olma imkanını da elde etmişlerdir. Bu sistemleri bünyelerinde kullanan ve en iyi şekilde uygulayabilen sektörlerden bir tanesi de bankalardır. Bilişim Sistemlerinin bankaların üzerinde örgütsel ve yönetimsel anlamda bir çok etkileri sözkonusudur.

Bilişim Sistemlerini incelemeyi hedef alan bu çalışmada, Bilişim Sistemi kavramı ve kapsamı; Bilişim Sistemi ile ilgili kavramlar; Bilişim Sistemlerinin uygulama alanları; Bilişim Sisteminin ortaya çıkma (kullanılma) nedenleri ve süreci; Bilişim Sisteminin bilgi ekonomisindeki (toplumundaki) önemi; Bilişim Sisteminin organizasyonel etkisi; Bilişim Sisteminin geliştirilmesi süreci (aşamaları); yönetim Bilişim Sistemi ve temel faydaları konuları ile birlikte bankacılıkta teknolojik gelişmeler; bankacılıkta teknolojik yeniliği zorunlu kılan nedenler; Bankacılıkta teknolojik yeniliklerin kullanım alanları konuları incelenecektir.

BİLİŞİM SİSTEMİ KAVRAMI VE KAPSAMI

Bilginin etkin ve hızlı bir şekilde gerekli yere iletilmesi anlamına gelen Bilişim Sistemi, ekonomik faaliyet alanlarını değişime uğratan hatta bütünüyle yeni faaliyet alanları ortaya çıkaran teknolojilerdir. Bilişim Sistemlerini de bu teknolojiler arasında sayabiliriz.

Bilişim Sistemi çeşitli yazarlar tarafından bir çok farklı şekilde tanımlanmıştır. Bunları aşağıdaki gibi sıralamak mümkündür;

“Bilişim Sistemi; temel görevi organizasyondaki karar verme aşamasına kadar bilgiyi düzenlemek, saklamak, işlemek ve toplamak olan parçalar kümesidir” (Karahoca, 1998, s.8).

“Bilişim Sistemi; bilgisayar ve iletişim teknolojisinin, özellikle de iletişimin alt yapısındaki gelişmelerin ortaya çıkardığı, her türlü verinin elde edilmesi, işlenmesi, depolanması ve dağıtılması konusunda yeni ve sürekli gelişmelere neden olan bir teknolojidir” (Uzkesici, 1993, s.10).

“Bilişim Sistemi; verileri toplayan, dönüştüren ve dağıtan donanım, yazılım, insan kaynakları, iletişim ağları ve veri kaynaklarının düzenlenmiş bir toplamıdır (Başoğlu ve Aydın, 1998 İşletmecilik kongresi, s.380).

Günümüzde bilgisayar ve iletişim teknolojilerindeki gelişmelerin süreklilik arz etmesi, toplumsal yapı üzerinde bir takım etkiler ortaya çıkarmıştır. Bu etkiler üç farklı  boyutta incelenebilmektedir (Uzkesici, 1993, s.8).

Yönetim ve karar alma süreçleri üzerindeki etkileri; Buna örnek olarak yönetim bilgi sistemleri, karar destek sistemleri ve uzman sistemler verilebilir.  

Ürünler ve üretim süreci üzerindeki etkileri; Buna örnek olarak otomatik makineler üretimde robotların kullanımı verilebilir.

Uluslar arası ticaret ve ekonomik ilişkiler üzerinde etkileri; Buna ise örnek olarak çalışma koşulları ve yeni uluslar arası örgütler verilebilir.

Son olarak Dünya ve Türkiye üzerindeki payı değerlendirildiğinde diğer sektörler arasında önemi daha hızlı artan Bilişim Sektörünün, geleceğin iş kolları arasındaki payının %65-75  oranlarına ulaşacağı tahmin edilebilmektedir.

Bilişim Sistemlerinin günümüzde hızla geliştiğini fakat bu konuda oluşan kültürün daha yavaş ilerlediğini söyleyen Türk Bilişim Derneği (TBD) İstanbul Şube Başkanı Polat Kutnay’a göre “Günümüzün en etkili silahı olan bilgi ve bilgi teknolojileri ülkemizin her kesiminde hızla gelişmemektedir. TBD’nin temel amacı ülkemizde bilişim kültürünün oluşmasını sağlamaktır. Bu amaç doğrultusunda ülkenin çeşitli yerlerine şubeler kurulmalı ve bu şekilde kullanıcılara daha yakın olunmasını sağlamaktır”(Computerworld,1998,s.8).

BİLİŞİM SİSTEMİ İLE İLGİLİ KAVRAMLAR 

Bu bölümde bilişim sitemi ile ilgili olarak internet, intranet ve extranet kavramları incelenecektir.

İnternet

İnternet, dünya üzerinde mevcut milyonlarca ağın birbirleriyle ortak bir protokol kapsamında iletişim kurmasını ve birbirinin kaynaklarını paylaşmasını sağlayan bir  ağ olarak ifade edilebilir (Akın, 1996, s.34).    Başka bir ifade ile internet; bilgisayar şebekeleri yoluyla bilginin paylaşımıdır. Ağlar, şebeke kartları yoluyla özel şebeke kartları ve/veya modemler aracılığıyla telefon hatları, yerel (LANs) ve geniş (WANs) ağlar ile bilgisayarları birbirine bağlayan sistemdir (Reyhanoğlu, 1998, s.415).

İşletmeler açısından internete baktığımızda internetin işletmelere büyük önem kazandırdığını ve işletmelerde farklı kullanım alanları olduğunu görmekteyiz. Sözkonusu kullanım alanları Tablo 1’de görülmektedir (Meylani, Bereket 1998, s.8).   

Tablo 1: Internet in Kullanım Alanları

Kaynak:  Meylani,1998, s.8

Aslında bu kullanım alanları işletmeden işletmeye farklılık arz edecektir. Hatta bazı işletmelerde söz konusu kullanım alanları daha da fazla olabilmektedir.

Intranet

İnternet, birbirine bağlı milyonlarca bilgisayar veri tabanı olarak ifade edilir.  Aynı sistem işletme düzeyinde uygulanıp, lokal bir internet oluşturularak işletme ve işletmenin iletişimde bulunduğu yan sanayi,  bayi, acente, şube, uzak afiş, tedarikçiler gibi unsurların kullanabilecekleri türden bir internet ağına ise intranet denilmektedir (Kırcova, 1998, s.400). 

            İntranetin özellikleri aşağıdaki gibi sıralanabilir (Kırcova, 1998, s.400);

-          Etkinlik, verimlilik ve ekonomiklik konularında önemli üstünlükler sağlar,

-          İşletme içinde ve dışında hızlı ve güvenilir iletişim sağlar,

-          İşgörenler arasında etkin ve anlamlı bir işbirliğine imkan verir,

-          İşetme içi süreçlerde maliyet ve zaman tasarrufları sağlar,

-          Bilgi kullanma, üretme, paylaşma gibi konularda getirdiği yeniliklerle organizasyonların, bilgiye dayalı olarak yapılanmasını sağlar

İntranetin, internetten bir takım farkları vardır. Bunlar aşağıdaki gibi ifade edilebilir (Computerworld, 1998,.34);

-   İntranet, kullanıldığı firmanın veya kurumun bulunduğu yerle sınırlıdır. Fakat internet, dünya çapında bir ağdır.

-  İntranet üzerinden internete ulaşılabilir, fakat internetten intranete ulaşılamaz.

Extranet

Extranet’ler şirketlerin intranetlerini dış ortaklarına açma yıllarından biridir. Extranet’ler, şirket ile iş ortakları arasında elektronik bağlantılar kurarak hem pazarlar açma, maliyetleri düşürme ve teknolojik karmaşıklığı giderme konusunda yardımcı olur, hem de kullanıcıların iş yapma biçimlerini kolaylaştırarak verimliliği arttırır. Bunların yanı sıra şirketlerin hedeflerine odaklanmalarını ve gereksiz ayrıntılarla uğraşmamalarını sağlar (Computerworld, 1998, s.41).

Extranet’in özelliklerini aşağıdaki gibi ifade edilebilmek mümkündür (Jones, 1997, s.76);

-          İşletmelerin güvenlik temelinde bir takım ağlarla farklı işletmelere girişlerini kolaylaştırır,

-          İnternetin gelişmişidir, çünkü extranette bilgi girişi ve güvenlik kontrol edilebilir,

-          İşletmelere esneklik sağlamaktadır.

Esasında yapı ve işleyiş olarak dikkatle incelendiğinde ınternet, intranet ve extranet arasında çok sıkı bir ilişkinin olduğu belirtilebilir.

Extranet’lerin iş verimliliği üzerindeki etkisi büyüktür. Müşteriler ile işletme sahiplerinin birbirlerine erişimleri mümkün olduğu için hem iş görme hızı hem de verimlilik optimum düzeydedir  (Computerworld, 1998, s.41).

( Haz: Öğr. Gör. Ö. Okan FETTAHLIOĞLU

   Arş.Gör. H. Seçil FETTAHLIOĞLU )