   |
|
|
HİSSE SENEDİ
YATIRIMCILARI
İLE İLGİLİ BİR ARAŞTIRMA/3 Sermaye piyasasının iki temel finansal aracı hisse senedi ve
tahvillerdir. Sözü edilen piyasalar ise uzun dönemli fon arz ve talabinin karşılaştığı
piyasalardır. Sonuç olarak hisse senedi, yatırımcısı tarafından uzun süre
elde tutulması gereken bir finansal varlıktır. Ancak tablo 12 hisse
senetlerinin Türkiye’de süre elde tutulan bir finansal araç olduğunu
ortaya koymuştur. Hisse senetlerini 6 aydan daha uzun süre ellerinde tutan yatırımcıların
oranı sadece %8,1’dir. Yatırımcıların %42,8’i ise hisse senetlerini 30
gün ve daha az süre elde tuttuklarını bildirmiştir.
DİA tarfından yukarıda sözü edilen çalışmada aynı soruya yer
verilmiştir:Hisse senetlerini 1-10 ay arasında elde tutan yatırımcıların
oranı %21, 11-20 arasında tutan yatırımcıların oranı ise %39,24 ve 21-30
ay arasında elde tutan yatırımcıların oranı da, %23,52 olarak bulunmuştur.
Sonuçların birbirinden oldukça farklı olduğu görülmektedir. Bu farklılığın
nedenlerine yönelik olarak iki soru ortaya atabilir. Bunlar: -İstanbul yatırımcısı ile Adana yatırımcısının elde tutma süresi
arasında yapılan bir farklılık mı olduğu , -DİA’nın çalışmasını 1991 yılında yaptığı hatırlanacak
olursa, Türkiye’de geçen 5 yıllık dönemde hisse senetlerini elde tutma süresinde
bir kısalmamı olduğu, sorularıdır. Türkiye’de özellikle 1990 sonrasında devletin iç borçlanma gereğinin baskısı ile tüm finansal araçların vadesinde bir kısalma olduğu hatırlanırsa ikinci sorunun sorulmasının daha anlamlı olacağı söylenebilir. Tablo 12: Hisse Senetlerimizi Ortalama Olarak
Ne Kadar Süre İle Elde Tutarsınız?
Finansal
piyasalardaki vade değişiminin yanında bu piyasalarda yaşanan
dengesizliklerden bir tanesi de risk-getiri dengesinin bozulmasıdır. Yatırımcılar
hisse senetleri gibi riskli yatırım araçlarına yatırım yaptıklarında bu
riskin karşılanması için bir risk pirimi beklerler. Böylece riskli yatırım
araçlarının getirisi, risksiz
yatırım araçlarının getirisinden risk primi kadar yüksek olur. Rr = Rf + Risk Pirimi Burada; Rr
:Riskli yatırım arcının getirisi,
Rf
: Risksiz faiz oranı,
Risk pirimi :
Beklene verim oranı – Risksiz verim oranı’dır. Hazine bonoları devlet tarafından çıkarıldığı için borcu zamanında geri ödenmeme riski (default- risk) ve kısa süreli olduğu için faiz riski yoktur (Bodie, Kane ve Marcus, 1990 s. 131). Böylece, hazine bonosu getirisi risksiz getiri olarak kabul edilmektedir. Ancak, özellikle 1990 sonrası dönemde hazine bonosunun getirisi tablo 13’ten de görüldüğü gibi diğer yatırım araçlarının getirisinden yüksek olmuştur. Tablo
13: Menkul kıymetlerin getirileri (%) (1990-1995)
Kaynak: HDT Temel Ekonomik göstergeler, SPK Aylık bülteni, TCMB ÜçAylık Bültenlerinin değişik sayılarından ve İMKB 69/2 Dönemsel bülten verilerinden yararlanılarak tarafımızdan oluşturulmuştur. Çalışmada
yatırımcılardan hisse senetlerini risk ve getiri açısından değelendirmeleri
de istenmiştir. Bu değerlendirme sonuçları Toblo 14’de özetlenmiştir.
Yatırımcılar hisse senetlerinin riskini çok yüksek olarak değerlendirirken,
getirisini ise sadece yüksek olarak değerlendirmişlerdir. Eğer finansal
piyasalarda risk- getiri dengesi sağlanmış olsaydı bu soruya verilen yanıtların
doğru olması ve dolayısıyla hisse senedi getirisini de çok yüksek olarak
değerlendirmeleri gerekir. Tablo
15: Hisse senedi Alım ve Satımlarınız Hangi Günlerde yoğunlaşıyor?
Not:Sağdan sola ilk rakam
frekans değerlerini ve sonraki rakam ise yüzde olarak ifadesini göstermektedir. (*)
İşareti ilgili değişkenin hangi derecede önemli bulunduğunu göstermektedir.
Hisse senedi işlemlerinin hangi günlerde yoğunlaştığını görmek açısından
yatırımcılara hangi günlerde alım satım yaptıkları sorulmuştur.Buradan
elde edilen sonuçlar Tablo 15’de özetlenmiştir. Tablo
15:Hisse Alım Satımlarınız Hangi Günlerde Yoğunlaşıyor?
Not:Sağdan
sola ilk rakam frekans değerlerini ve sonraki rakam ise yüzde olarak ifadesini
göstermektedir. (*) İşareti ile kararların hanği günde
yoğunlaştığı belirlenmektedir.
Hisse senedi verimlerinin oluşumuna ilişkin iki hipotez vardır:Takvim
zamanı hipotezi (calender tıme Hypothesis)ve işlem zamanı hipotezi(trading tıme
Hypothesis)(french,1980,s.55-69).Bu konudaki en önemli soru verim sürecinin
devamlı mı olduğu yoksa,sadece aktif işlemler süresince mi olduğudur.Takvim
zamanı hipotezine göre,verim oluşma süreci devamlıdır ve Pazartesi günü
hisse senetlerinden beklenen verimlerin üç katıdır. İşlem zamanı
hipotezine göre ise, verimler sadece aktif işlemler sürecine oluşur ve
beklenen getiri haftanın herbir günü için aynıdır.Diğer bir deyişle,
Takvim Zamanı Hipotezine göre Pazartesi günü haftanın diğer günlerine göre
3 kat daha fazla verim olması beklenir, İşlem Zamanı Hipotezine göre
Pazartesi günü veriminde herhangi bir farklılık olması beklenmemektedir.Her
iki hipotezi de test çalışmalar mevcuttur.ABD’de yapılan çalışmalar iki
hipotezin de aksine, Pazartesi günü verimlerini önemli ölçüde negatif
bulmuştur.Bunun nedeni olarak da pazarın etkin olmmasına etkin olmamasına gösterilmişlerdir.French
(1980)’in bu sonuçlara uygun olarak gösterdiği işlem stratejisi ise, yatırımcının
işlem zamanını değiştirmesine dayanmaktadır.Buna göre yatırımcılar
hafta içindeki alımlarını pazartesine kadar erteleyerek ve satışlarınıda
Cuma gününe kadar erteleyerek beklenen getirilerini arttırabilirler(çünkü
bazartesileri verimleri önemli ölçüde azdır ve fiyatlar da önemli ölçüde
düşüktür). Orakçıoğlu ve Batchelor(1996), İMKB’de hafta sonu etkisinin olup olmadığını arştırmalar ve beklenen getiriler üzerinde önemli bir hafta sonu etkisini olmadığını ancak, hafta sonu ve tatillerden sonra değişkenliğin arttığını belirlemiştir. Yatırmcıların
hise senedi alım günleri Pazartesi Pazartesi gününde yoğunlaşırken, satışların
french (1980)’in önerdiğinin aksine Çarşamba gününde yoğunlaştığı görülmektedir
(Tablo 15). Selim ve ada (1985) ve Balaban, Candemir ve Kunter (1996)’nın çalışmalarından
da aktarıldığı gibi Türkiye’de hisse senedi piyasası etkin değildir.
Etkin olmayan bir piyasada ise, French (1980)’in işlem stratejisi dikkate alındığında
yani, Pazartesi alış ve Cuma günü satış önerilebilir. Türk yatırımcıları
da bu stratejiye uygun olarak Pazartesi günü yoğun alım yapmakta, ancak satışlarını
Cuma gününe kadar ertelememektedirler. Tablo
16: Hisse Senedi Alımlarınızı Genellikle Hangi Seansta
Yaparsınız?
Hisse
senetleri işlem seansları arasınd alım/satım yoğunluğu açısından bir
fark olup olmadığını saptamak amacıyla, yatırımcılara hisse senetlerini
genellikle hangi seansta aldıkları ve sattıkları sorulmuştur. Tablo 16 ve
17’den de görüldüğü gibi alımın ya da satışın özellikle tercih
edildiği özel bir seansın olmadığını belirtenlerin oranı %70’e yakın
bulunmuştur. Buna karşın, hisse senedi alımlarında ikinci seansın ön
plana çıktığı göze çarpmaktadır. Tablo
17: hisse senedi satışlarınızı Genellikle Hangi Seansta Yaparsınız?
(Doç.Dr.
Hatice Doğukanlı- Ç.Ü. İkt. ve İd. Bil. Fak. Öğr.Üye. Yrd.DoçDr.Yıldırım
Beyazıt Önal – Ç.Ü. İkt. ve İd. Bil. Fak. Öğr.Üye. -Devam Edecek.....
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
