Ana Sayfa

Eski Sayılar

Sektörden

Kısa-Çeşit

Etkinlikler

Bankalarımız

E-Posta

Reklam Tarifesi

Okuyucu Profili

Abonelik

Künye

PARANIN TARİHİ

Kronolojik Cetvel (Geçen sayıdan devam)

Roy Davies & Glyn Davies, 1996

Kaynak:   A History of Money from Ancient Times to the Present Day                        University of Wales Press, 1996

M.S. 1453-1699

·         1453 : İstanbul'un fethi

İstanbul'un Osmanlı Türkleri tarafından fethi ve varolan ticaret yollarının kesintiye uğraması, takibeden Avrupa'yı keşif seferlerinde bir motivasyon etkisidir.

·         1455 : Çin kâğıt paradan vazgeçer

Bu tarihlerde kâğıt para kullanıldığına dair bir referans yoktur. Birtakım enflasyon ve reform dönemlerinden geçerek, Çinde'ki kâğıt para kullanımına 500 yılllık bir tecrübeden sonra ara verilir.

·         1455-1485 : Güller Savaşları

Bu savaşların sonunda İngiliz para sistemi; aşınma ve yıpranma, incelme ve sahte sikke basımı yüzünden çok sıkıntı çeker.

·         1487 : Augsburg'da Fuggers Bank kurulur

Afrika'da ve Colombus'un keşiflerinin ardından Karayibler'de altın rezervlerinin bulunmasından sonra gümüş'ün değeri yükselir ve bunun sonucunda Fuggers ailesi Avrupa gümüşünü finanse ederek büyük kârlara ulaşır.

·         1489 : VII Henry Darphane vergilerini kısar ve ilk altın lirayı basar

Darphane vergilerinin kısılması ile Henry halkı darphanelere altın ve gümüş getirmeleri konusunda yüreklendirir. Bu ise takibeden yıllarda sikke üretiminde büyük bir artışa  neden olur. 1489'a kadar İngiliz poundu bir hesap birimidir. Şimdi ise altın liranın üretimi ile bir sikke olmuştur.

·         1492 : Columbus Amerika kıtasını keşfeder

Columbus'un ilk yolculuğundan sonra on yıldan daha az bir süre içinde Avrupa'lıların dünyanın büyüklüğüne dair bildikleri iki katına varmıştır. On yıllık süreye ulaşıldığında bu üç katı olacaktır. Bununla birlikte, Hindistan ve Çin'deki zaten bilinen ticaret merkezlerine ulaşmak için çok daha kârlı yeni ticaret yollarının bulunmuş olması, yeni karaların keşfedilmesinden daha önemli bir motivasyondur.

·         1494 : İtalya'da ilk "Çift Kayıt Sistemi ile Defter Tutma" kitabı yayınlanır

Friar Luca Pacioli'nin "Summa de Arithmetica, Geometrica, Proportioni et Proportionalita" adlı kitabının yayınlanışından önce çift kayıt sistemi ile defter tutma İtalya'da yüz yıldan fazla bir süredir kullanılmaktaydı.

·         1498 : Roma sikkelerine karşı bildiri yayınlanması

Güller Savaşları sırasında İngiltere'de yerli para oldukça azalmıştır ve brüt ağılıklarının azalmış olmalarına rağmen illegal olarak Avrupa ve İrlanda paraları kullanımdadır. VII Henry yayınladığı bildiri ile Kutsal Roma İmparatorluğu tarafından basılan groat (eski İngiliz gümüş parası) ve yarım-groat'ların kullanımını yasaklamaya çalışır.

·         1498 : Vasco da Gama Hindistan'a ulaşır

Vasco da Gama ve Columbus tarafından yapılan seyahatler sonucunda, yeni ulaşım tarzları gerektiren yeni, uzak mesafeli ticaret yollarının keşfedilmiş olması, başkentlerin ve dış ticaret pazarlarının canlanmasına ve kambiyo senetlerinin kullanılmaya başlamasına neden olur. Uzak mesafelere olan ticaretin risklerinin azaltılması amacıyla kaynakların bir fonda toplanması yeni deneysel öz-sermaye biçimlerinin gelişmesine yol açar.

·         1500-1540 : İspanya'ya  Yeni Dünya'dan büyük miktarlarda altın gelir

Bu dönemde İspanya'ya her yıl 1,000 - 1,500 kg civarında altın ulaşır. Başlangıçta özellikle Aztek'lerden ve Inka'lardan yağma yoluyla, ve daha sonraları Yeni Dünya'nın altın rezervleri üzerinde yeni madencilik metodları uygulanarak elde edilir.

·         1504-1507 : Portekiz'den Batı Afrika'ya çok miktarda manilla¹ ihraç edilir

Bu kısa dönemde Gine kıyılarındaki bir ticari istasyondan 287,813 adet manilla ithal edilir.

·         1504 : Henry VII madeni şilin basar

·         1511 : Protestan Reformu başlar

Luther², Calvin³ ve Zwingli⁴ yüksek faizin ticari biçimini kınamalarına rağmen kilisenin ekonomi üzerindeki gücünü ve etkisini azalttılar. Daha sonra İngiltere'de Henry VIII, Roma ile ilişkisini kestikten sonra faizi yasallaştırır ve manastır mülküne el koyar.

·         1519-1521 : Cortés⁵ Meksikayı fetheder

İspanyollar gelmeden önce Aztek'ler ve Maya'lar para olarak altın tozu (şeffaf kuş telekleri içinde) ve kakao taneleri kullandılar.

·         1519 : Bohemya'da Joachimsthal'de thaler basımına başlanır

Bu sikke (Eski Alman parası) yöresel olarak elde edilen gümüşten yapılır ve Joachimsthaller ya da kısaca thaler olarak anılır ve geniş ölçüde taklit edilir.

·         1526 : Nicholas Copernicus⁶ "Treatise on Debasement - Değer Kaybının Bilimsel İncelemesi" adlı eserini yazar

Bu büyük astronomi bilgini Polonya ve Avrupa'nın diğer kısımlarındaki değer kayıplarından rahatsız olur ve bir tartışma başlatır. Buna göre, dolaşımdaki paranın toplamı, ihtiva ettiği metalin ağırlığından ziyade, fiyatların seviyesini ve paranın satın alma gücünü belirler.

·         1532 : Pizarro⁷ Peru'ya gelir ve Inkalar'la savaşır

İnkalar, büyük miktarlarda altın ve gümüş sahibi olmalarına rağmen para kullanmaksızın yüksek medeniyete ulaşmış olan benzersiz bir toplumdu. Devlet planlama sisteminin sağlamlığı paraya gereksinimi azaltıyordu.

·         1534-1540 : Manastırların feshi

Henry VIII İngiltere'deki reformları geliştirmek amacı ile manastırların mülküne el koydu, ancak bunun gerçek nedeni ülke savunmasında paraya gereksinim duyulmasıydı.

·         1540-1640 : Avrupa'da Değer Devrimi

İngiltere'de dahil olmak üzere Avrupa uzun süreli bir enflasyon yaşar. Bunun sebebi kısmen Amerika'daki İspanyol kolonilerinden gelen altın ve gümüş akını, kısmen de nüfus artışının ekonomideki verimlilik artışı ile uyumlu olamayışıdır. Eski ve sonraki enflasyonlar ile karşılaştırıldığında bu durum bir devrim olarak nitelendirilmeyi hakkeder.

·         1542-1551 : Büyük değer kaybı

Henry VIII İngiliz parasının değerini düşürür. İrlanda'daki değer kaybı daha erken, 1536'da başlar ve 1560'a kadar sürer.

·         1545 : VIII Henry borç faizlerini yasallaştırır

Üst limit yıllık %10 olarak belirlenir.

·         1545 : Potosi'de⁸ büyük miktarda gümüş kaynağının keşfi

·         1551-1574 : Thomas Gresham⁹ Hollanda'da çalışır

Bu yıllarda Gresham, Belçika'nın liman kenti Antwerb'de yabancı döviz borçlanması konusunda bilgi edinir. Edindiği tecrübelerle Elizabeth I.'in başdanışmanlarından biri olur.

·         1553 : İngiltere'nin ilk anonim şirketi kurulur

Bu, Asya'ya kuzeydoğu geçidini araştıran Russia Company'dir.

·         1560 : Elizabeth I, değersiz parayı bir reform ile kaldırır

Bu, Elizabeth I'e seleflerinden miras kalmış olan düşük değerli paraların komple değişimine doğru ilk adımdır. Gresham's law¹⁰ ile ünlenen Thomas Gresham, etki gücü yüksek bir danışmandır. Değersiz para geri toplanır, eritilir asıl metal ile kıymetli metal birbirinden ayrılır. Paranın geri toplanması işi 1561'de tamamlanır.

·         1563 :Huancavelica'da cıva yataklarının keşfedilmesi

Bu yataklar Potosi'deki gümüşün, Meksika'daki gümüş madenlerinde zaten kullanılmakta olan cıva amalgam yöntemi ile işlenmesine imkân verir. Bundan sonra büyük miktarlardaki gümüş Avrupa ve Çin'e gönderilir.

·         1566 :The Royal Exchange inşa edilir

The Royal Exchange, Thomas Gresham tarafından 1566'da  Cornill'de (Londra) yaptırılan ve ticari konuların görüşüldüğü bir yapıdır. Bu, İngiltere'de bankacılığın ve yabancı döviz ticaretinin öneminin arttığını gösterir.

·         1568 :İngiltere'de ilk ülke içi anonim şirketleri kurulur

Bu şirketler Mines Royal ve Mineral and Battery adındaki şirketlerdir. Alman metal işçileri her ikisinin de gelişmesinde etkindirler.

·         1585 :Bank of Genoa kurulur

·         1587 :Thomas Gresham ekonomik savaş yöntemi ile Spanish Armada'ya¹¹ engel olmaya çalışır

Gresham ve arkadaşları Spanish Armada'nın donanımı için gerekli olan kaynakları geciktirmek amacıyla Genoa'daki bankalardan büyük miktarlarda para çekerler.

·         1587 :Venedik'te Banco di Rialto kurulur

·         1597 :İspanya'nın Çin'e gümüş ihracı zirveye ulaşır

Bu yılda 345,000 kg Peru/Bolivya  ve Meksika gümüşü Acapulco'dan Çin'in Manilla limanına nakledilir.

·         1599 :Hollandalılar karabiber piyasasını ele geçirmeye uğraşırlar

Karabiberin genellikle gerçekten ya da suni olarak kıt olduğu zamanlarda ağırlığınca değeri vardır. Bazı nadir durumlarda ağılığınca altından daha değerlidir. Takip eden yılda, Hollandalıların bu eylemi London East India Company'nin oluşumunu teşvik eder.

·         1600 :London East India Company kurulur

Hindistan'dan birbirinin peşi sıra yapılan ithalat İngiltere'den Hindistan'a doğru akan bir kıymetli metal kanalı oluşturur.

·         1601 :İngiltere'de "Poor Law" (Fakirleri Koruma Kanunu) çıkarılır

Amaç yoksulların problemleri ile başedebilmek amacıyla mahalle ve semtler için bir ulusal şablon oluşturmaktır.

·         1602 :Dutch East India Company kurulur

·         1609 :Bank of Amsterdam kurulur

Bu kamu bankası, daha önce de varolan mevcut özel bankerlerden daha  üstün ve kontrollu bir hizmet sağlamak için kurulur. Daha sonra da Bank of England'ın kuruluşunda ilham kaynağı olur.

·         1609 : (Public) Bank of Barcelona kurulur

·         1613 : Lord Harrington lisanslı bakır farthing¹²  üretir

İngiltere'de düşük değerli para gereksinimi yüzünden, genellikle kurşun olan sembolik paralar, krala herhangi bir ödeme yapılmaksızın, sayıları 3,000 kadar olan gayri resmi para basımcısı tarafından basılırlar. James I lisansı, kârın yarısının krala ait olduğunu belirler.

·         1615 : İlk  ticaret ve ödemeler dengesinin hesaplanması

1616'da Sir Francis Bacon tarafından yazılan bir denemede (1661'e kadar basılmamış olmasına rağmen), İngiltere için Sir Lionell Cranfield ve Mr Wolstenholme tarafından yapılan hesaplamalardan bahsedilmektedir.

·         1616 : Bank of Middelburg kurulur

·         1619 : Hamburg Girobank kurulur

·         1619 : Virginia'da para olarak tütün kullanılır

Gelişinden ancak bir düzine yıl sonra, Virginia'da tütün para olarak kullanılmaya başlar ve bu yaklaşık 200 yıl sürer.

·         1621 : Edward Misselden'in "Circle of Commerce or Balance of Trade" adlı eseri yayınlanır

Yazılı olarak balance of trade terimini ilk kullanan Misselden, (240 yıl öncesinde 1381'de Aylesbury gibi) şöyle bir tartışma yapar: "ticaret dengesi varsa külçe çıkışlarının önemi yoktur."

·         1621 : Aşırı faize karşı yasa

İngiltere'de en yüksek yasal faiz oranı yıllık %8'e indirilir.

·         1621 : Dutch West India Compay kurulur

·         1621 : Bank of Nurenberg kurulur

·         1633-1672 : Kuyumcuların bankerliği artış gösterir

Yerli ve yabancı paralara ilgi duyan bazı İngiliz kuyumcuları kasalarının mevduat ve değerli eşya için kullanılmasına izin vererek yavaş yavaş bankerliğe doğru adım attılar.

·         1633 : İngiliz kuyumcusuna ait mevcut en eski banknot basılır

Kuyumcunun banknotları sadece mevduatın geri ödenmesinde kullanılan makbuzlar değil aynı zamanda para ödeyebilme kanıtıdır.

·         1634-1637 : Hollanda’da lale çılgınlığı

Alışılmamış tip ve renklerdeki laleler üzerinde hakim olan yüksek fiyatlar  halkı spekülatif  pazarlıklara katılmaya cesaretlendirir. Ulus çapındaki çılgınlık çiçek soğanlarının fiyatlarında hızlı bir yükselişe neden olur ancak balon patlayınca fiyatlar birkaç gün öncesine göre yirmide bire, hatta bunun daha da altına düşer.

·         1634 : Charles I," Ship money¹³" vergilerini artırır

Bu vergiler, İngiliz donanmasınının geliştirilmesi için gerekli olan paranın toplanması amacıyla çıkarılır, ancak popüler olamaz.

·         1635 : Bank of Rotterdam kurulur

·         1637 : Massachusetts'de "wampum" yasal para olur

Wampum bir tür deniz kabuğudur.Amerika'daki yerliler tarafından para olarak kullanılmış ve göçmenlerce de benimsenmiştir. En çok ₤1 değerindedir.

·         1640 : Charles I, East India Company'nin biber stoklarını zorla satın alır

Charles I, vergiler konusunda parlamento ile anlaşmazlığa düşerek, ki sonunda bu İngiliz İç Savaşına neden olacaktır, parasız kalmıştır. East India Company'i elindeki biber stoklarının tamamını iki yıl vadeli olarak kendisine satmaya mecbur eder. Bu stokları hemen değerinin altında bir paraya ancak peşin olarak satar. Orta vadeli borçlarına daha fazla yük getirerek kısa vadeli borçlarını çözümler.

·         1640 : Charles I tarafından para basımına el konulması

Charles I, bunu finansal problemlerini çözümlemek için yapar ve külçelerin üçte birini altı ay süreyle tutar.

·         1640 civarı : Gümüş ithalatının azalması Çin ekonomisinde bunalıma neden olur

Çin kendi para sistemi açısından Yeni Dünya'nın gümüş kaynaklarına tehlikeli ölçüde bağımlı olmuştur. Bu kaynaktan gelen malzemenin kurumaya başlaması Çin ekonomisi için kötü sonuçlar doğurur.

·         1642-1651 : İngiliz İç Savaşı

Bu bir mücadeledir, çünkü parlamento, parlamentonun rızası olmadan kralın vergi salma yetkisi konusunda anlaşmazlığa düşmüştür. 1640 yılında Charles I tarafından para basımının kontrol altında tutulmasından sonra halkın mücevherat, külçe ve parasının kuyumcuların kasalarında muhafaza etmesi artış göstermişti. İç savaş ile aynı durum yeniden artış gösterir. Bunun neticesinde kuyumcuların bankerliğe meyletmeleri hızlanır ve onların mesleklerinin görünümündeki bu gelişme savaştan sonra da devam eder.

·         1643 : Massachussets, yasal para olan wampum'un değerini ₤2'ye çıkartır

·         1645 : Paris darphanesi tamamiyle mekanizedir ve "milled coins¹⁴" üretmeye başlar

Sikkeleri çekiçleme şeklindeki eski tekniğin terk edilmesi ile para basımı tümüyle mekanize hale gelir. Bunun avantajı sadece üretim artışı sağlanması değildir, paranın dişli kenarları kırpılmalara engel olur ve sahtecilik zorlaşır.

·         1656 : Bank of Sweden kurulur

Kontratına göre mevduat kabul etmeye, borç ve ipotek almaya ve kâğıt para basmaya yetkilidir.

·         1659 : Mevcut en eski çek yazılır

Bu bir talimat olup Londra'nın Morris ve Clayton adlarındaki kuyumcularının Mr Delboe'ye ₤ 400 ödenmesini emreder.

·         1660 civarı : Kuyumcu makbuzları kağıt para olur

Kuyumcuların makbuzlarının ödeme yetkisi olan kanıt olarak kabul görülmesi yüzünden para ya da külçe bulundurmanın alternatifi durumuna geldiler. Kuyumcular tarafından paraya çevrilmesi, hem para yatıranlar ve hem de borç alanlar için uygun bulunması, İngiltere'de banknot kullanımın başlangıcını işaret eder.

·         1661 : Bank of Sweden banknot basar

Böylelikle Avrupa'nın ilk patentli bankası olur.

·         1661 : New England'da wampum'un yasal para olarak kullanılmasına son verilir

Bununla birlikte yaklaşık 200 yıllık bir süre için Amerika'nın diğer kısımlarında kullanım devam eder.

·         1663 : İlk İngiliz Guineas'ı¹⁵ piyasaya çıkar

·         1664 : New York kalesi inşaatında wampum ödenir

·         1666 : Madeni Parayı Teşvik Kanunu

İngiltere'de darphane vergisi kaldırılır, bunun yerine şarap, bira, elma şarabı, alkollü içkiler ve sirke ithalatından ithalat vergisi alınır.

·         1668 : Peys¹⁶ günlüğünde banknottan bahseder

Günlüğündeki 29 Şubat tarihli notta Peys, babasına bir kuyumcu tarafından yazılmış olan ₤ 600 değerinde bir banknot gönderdiğinden bahseder.

·         1672 : İngiltere'de devletçe üretilen ilk bakır para

1613'den beri zaman zaman özel darphanelerce üretilmiş lisanlı paralar olmuştur. Halen piyasada varolan eski ve oldukça yıpranmış, çekiçlenme ile üretilmiş ve sevimsiz olan eski paralar kullanılmaya devam ederken, Britanya imajı ile üretilen yeni "milled¹⁴" para, "Gresham's law¹⁰" felsefesine uygun olarak piyasadan kalkma eğilimi gösterir.

·         1672 : İngiltere'de kreditörlerin iflası

Kuyumcular zaten büyük miktarda borçlanmış olan krala fazla para ödemeyi reddeder, bunun üzerine  Charles II, başlangıçta bir yıl için daha sonra kesinlikle maliyeden yapılan ödemelerin çoğunu yasaklar.

1670'li yılların sonlarında büyük kreditörlerin çoğu iflas eder.

·         1681 : Massachusetts'de banknot basan ilk kamu bankası kurulur

Bu bağlamda banka terimi kısa bir dönem için üretilmiş olan basitçe bir banknot destesidir. Bu örnek Kuzey Amerika'daki diğer İngiliz kolonilerince takip edilir.

·         1682 : Sir William Petty'nin "Quantulumcunque concerning Money" adlı eseri yayınlanır

Royal Society'nin¹⁷ kurucusu olan Petty, bankacılığın İngiliz ekonomisi üzerinde esaslı bir uyarıcı etki yapacağını savunur.

·         1689-1697 : Fransa kralı Louis XIV'e karşı "League of Augsburg" savaşı

İngiliz hükümeti, vergiler ve kuyumculara borçlanma yolu ile savaşın sürdürülmesi için gerekli olan parayı toplamada zorluğa düşer.

·         1690 : Massachusetts Körfez Kolonisi resmi kâğıt para üretir

Bu paralar Quebec seferinden dönen askerlere ödeme yapmada kullanılır. Paralar vergi ödenirken kullanılabilecek ve yasal para olacaktır. Diğer koloniler birbirlerinin peşi sıra bu örneği kopya ederler.

·         1693 : İngiliz parlamentosu "Tontine¹⁸ Act"ı geçirir

1653 yılında sistemi Fransa'da kuran Napoli'li banker Lorenzo Tonti'nin fikirlerine dayanan bu yasa (Tontine Act), İngiliz devlet borçlanmasının başlangıcını belirler.

·         1694 : Bank of England kurulur

Bankayı kuran yasanın asıl amacı League of Augsburg Savaşı için vergilendirme ve alışılmadık bir cihaz olan, faizin ödeneceği ancak anaparanın ödenmeyeceği kalıcı borçlanma yolu ile para toplamaktır.

·         1695 : Bank of Scotland kurulur

Avrupa'da ilk anonim şirket bankadır. Özel sermayeye dayalı ve tamamen devletten bağımsızdır.

·         1696 : Büyük Değişim

Çoğu yıpranmış ve kenarları kırpılmış olan eski gümüş sikkeler, yeni ve ağırlıkları noksan olmayan gümüş sikkelerle değiştirilir.

·         1696 : Tally aşılanması

Finansal kurumlarda güvensizliğe neden olan Ulusal Emlak Bankası yaratma teşebbüsünün başarısızlığa uğraması ve Büyük Değişim yüzünden meydana gelen nakit sıkıntısının ardından hükümet senetlerinin değerinde bir düşme olur. Bank of England bunların (tallies) çoğunu toplayarak ve asıl sermayesine aşılayarak hükümete destek olur. Karşılığında ise Hazine %8 faiz ödemeye razı olur.

·         1698 : İngiltere'de sikkelerin oluşumu para arzından azdır

Çağdaş yazar Davenant'ın tahminine göre dolaşımdaki sikkelerin toplam değeri senetlerin ve banknotların değerinden daha azdır. Darphanenin gözetimindeki para yaratma erki gitgide artan bir şekilde kraldan Londra para piyasasına ve eyalet bankalarına geçer. Politik ve anayasal güç de bu transferden etkilenir.

·         1699-1727 : Sir Isaac Newton darphanenin başındadır

Newton'un döneminde gümüş sikkeden altın sikkeye geçilir.

(Devam edecek)

Dipnotlar:

1. Manilla: Genellikle bakır ya da pirinçten yapılan, para olarak kullanılan, ancak süs eşyası olarak da (takı) taşınabilen halhal, bilezik ya da gerdanlığın ön kısmı.
2. Luther: Almanya'daki Protestan Reformu'nun lideri. İncil'i Almanca'ya çevirdi
3. Calvin: Fransız teoloji yazarı ve yorumcusu. "Institutes of the Christian Religion" adlı eseri Kalvinciliğin temel ilkelerini kapsar.
4. Zwingli: İsviçreli reformcu. Reformları yüzünden çıkan kantonlar arası savaşta öldürüldü.
5. Cortés: İspanya adına Meksika'yı alan İspanyol maceraperest.
6. Copernicus: Güneş sisteminin varlığını ispatlayan Polonyalı gökbilimci.
7. Pizarro: İspanyol kâşifi. Inka imparatorluğunu 180 asker ve birkaç at ile ele geçirip hazineleri yağmaladı.
8. Potosi: Daha sonradan Bolivya adını alacak olan yerde çapı 6 mil olan gümüş madeninin olduğu dağ.
9. Thomas Gresham: İngiliz parasının değerini saptayan, krallığın baş maliyecisi.
10. Gresham's law: "Bir ülkede halkın gözünde biri değerli diğeri değersiz iki tür para varsa, bunlardan değersiz olanı piyasaya hakim olur."
11. Spanish Armada: 1588'de İspanyol Kralı Philip II tarafından İngiltere üzerine gönderilen donanma. Manş Denizi'nde İngiliz Donanması tarafından yenilgiye uğradı ve dağıldı.
12. Farthing: Eski İngiliz parası, çeyrek penny.

13. Ship money: Eskiden İngiltere'de limanlar ve kentlerden donanma için alınan vergi. 1640 yılında kaldırıldı.
14. Milled money: Leonardo da Vinci'nin çizimleri arasında su ile çalışan bir değirmenin kullanıldığı oldukça tekdüze bir baskı makinesi vardır. Bu yenilik geniş bir uygulama alanı bulur ve bu şekilde üretilen paraya "milled money/coin" adı verilir.
15. Guineas: İlk kez 1663'de basılan, Gine ile yapılan ticaret sonucu elde edilen altın kullanılarak yapılan eski İngiliz altın parası.
16. Pepys: Deniz Kuvvetlerinde de çalışmış olan İngiliz yazarı.
17. Royal Society: 1660'da Londra'da Felsefe Derneğinden doğmuş olan dernek. Amacı fizik bilimleri alanındaki araştırmaları ilerletmektir.
18. Tontine: Bir tür ortaklaşa yaşam sigortası. Bu düzene göre üyeler arasında paylaşılan kârlar ölenler ve çıkanlar oldukça artar ve belli bir süre sonunda bu kârlar kalanlara dağıtılır.